کاربرد نظریه اقتصاد صنعتی در شناخت بازار تسلیحات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی و نویسنده مسئول

2 دکتری اقتصاد و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

صادرات به لحاظ اقتصادی حائز اهمیت به سزایی است به گونه­ای که بسیاری آن را موتور محرکه رشد و توسعه اقتصادی می­دانند. در این میان صادرات تسلیحات به دلیل ارزش افزوده­ی بالا و قرارگیری در زمره­ی تولیدات دانش­بنیان، از وجوه مختلفی مورد توجه قرار گرفته است. مستقل از انگیزه­ی آن، شناخت بازار تسلیحات به مانند هر بازار دیگری، مقدمه ورود به تجارت بین­المللی این محصولات است. نظریه اقتصاد صنعتی به کمک شاخص­های متعدد به دنبال ارائه تکنیک­هایی برای شناخت بازارهاست، که البته اجرای دقیق آنها در حوزه­ی تسلیحات مستلزم دسترسی به داده­های کمیاب این حوزه است. در این مقاله ضمن مرور ادبیات مربوطه و بررسی اجمالی روند تجارت تسلیحات و ساختار بازار آن، نسبت تمرکز در بازار تسلیحات محاسبه می­گردد. پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت کاربردی و به لحاظ روش کمّی است و از ابزار شاخص هیرفیندال-هیرشمن و شاخص نسبت تمرکز n بنگاه برای ارزیابی ساختار بازار استفاده می‌نماید. نتایج حاصله نشان­دهنده ساختار رقابتی در سطح بنگاهی و انحصار چند جانبه در سطح کشورها در بازار تسلیحات است که با توجه به غلبه سیاست­های امنیت ملی کشورها بر راهبری صنایع و بنگاه­های تسلیحاتی آنها، در تعیین استراتژی ملّی صادرات تسلیحات، باید انحصار چند جانبه ملاک عمل قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


الف. فارسی

  • بخشی، لطفعلی. (1382). اندازه گیری تمرکز در صنعت سیمان ایران. فصلنامهپژوهشنامهبازرگانی. شماره٢٦.
  • پورمقیم، سید جواد. (1393). تجارت بینالملل، نظریهها و سیاستهای بازرگانی. نشر نی. چاپ نوزدهم.
  • ·         طیبی، سید کمیل. (1391). اقتصاد مقاومتی؛ مفهوم­سازی و مصداق­ها. نشریه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی اصفهان. 59-60.
  • حسن­پور کارسالاری، یوسف. (1391). آوای صنعت، معدن و تجارت (صنایع با فناوری بالا). پژوهشکده مطالعات راهبردی. مؤسسه مطالعات و پژوهش­های بازرگانی.
  • حسینی، سید شمس­الدین، آذرلی، آرمان و مرادزاده، محمد. (1396). ارزیابی ساختار بازار جهانی سامانه‌های موشکی ضدزره و شناسایی دلایل پایین بودن جایگاه صنایع دفاعی ایران در صادرات این محصولات. فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات راهبردی دفاع ملی.
  • حسینی، سید شمس­الدین و احتیاطی، احسان. (1385). مزیت رقابتی و اندازه­گیری آن، مطالعه موردی متانول ایران. فصلنامه پژوهش­های اقتصادی ایران. سال هشتم. شماره28.
  • خداداد کاشی، فرهاد. (1394). اقتصاد صنعتی (نظریه و کاربرد). سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
  • خداداد کاشی، فرهاد. (1377). ساختار و عملکرد بازار، نظریه و کاربرد آن در بخش صنعت ایران. مؤسسه مطالعات و پژوهش­های بازرگانی.
  • عبادی، جعفر و شهیکی­تاش، محمد­نبی. (1383). بررسی ساختار بازار کالاهای منتخب صادراتی. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی. شماره ٣١.
  • عبدی، یوسف. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر توسعه صادرات محصولات دانش­بنیان با فناوری بالا در کشورهای منتخب. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. پژوهشکده اقتصاد و مدیریت.
  • ·         نائب، محمود. (1387). طبقه‌بندی انواع تسلیحات. سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان. قابل دسترسی در آدرس: www.tebyan.net.
  • یزدان‌پناه، محمد (1392). اقتصاد تسلیحات و امور نظامی. سایت فیلوجامعه­شناسی. قابل دسترسی در آدرس: http://www.philosociology.ir/daily-articles/
 

ب. انگلیسی

  • Anderton, Charles H. (1995). Economics of Arms Trade. College of the Holy Cross. Handbook of Defense Economics, Volume 1, Edited by K. Hartley and T. Sandler.
  • Geneva, Small Arms Surveys. (2012). Anti-Tank Weapons.
  • Geneva, Small Arms Survey. (2007). Small Arms Survey 2007: Guns and the City.
  • GOLDE, Saar & TISHLER, Asher. (2004). Security Needs, Arms Exports, and the Structure of the Defense Industry, determining the security level of countries. Journal of Conflict RESOLUTION. Vol. 48. No. 5. DOI: 10.1177/0022002704267933
  • Husted, Steven & Melvin, Michael. (2013). International Economics. Pearson Education Inc. publishing as Addison-Wesley. Ninth Edition.
  • Jane’s, 1985, pp. 49–69, 2007, pp. 445–509.
  • Lionis, Nikolas. (2005). Market Structure. University of Athens. November.
  • Nace. (2007). Statistical classification of economic activities in the European Community. Retrieved from http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Glossary.
  • SIPRI, Yearbook. (2017). Armaments, Disarmament and International Security. Stockholm International Peace Research Institute.
  • Smith, Ron & Humm, Anthony. Fontanel, Jacques. (1985). The Economics of Exporting Arms. Journal of Peace Research. Vol 2. No 3. Birkbeck College, London and CEDSI, Grenoble.
  • Snider, Lewis W. (1984). Arms Exports for Oil Importers? The Test of a Nonlinear Model. Journal of Conflict Resolution. Vol.28. No. 4. Sage Publications, Inc.