ارکان جهت ساز نظام قانونگذاری در گفتمان ولایت فقیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانش آموخته دکتری رشته مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، نویسنده مسئول

چکیده

قانونگذاری از مهم‌ترین مسائل و موضوعات راهبردی در مدیریت کلان همه نظام‌های سیاسی از جمله نظام جمهوری اسلامی ایران است. بدیهی است قانونگذاری در هر کشوری بر پایه مبانی و ارزش​های اساسی و ارکان جهت سازی که عمدتاً ریشه در اندیشه رهبران و قانون اساسی کشور دارد، انجام می‌شود. براین اساس هدف این تحقیق تبیین ارکان جهت ساز (اهداف، دکترین​ها و سیاست‌های کلی) نظام قانونگذاری کشورمان بر پایه گفتمان ولایت فقیه (امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری) است. روش تحقیق مورد استفاده توصیفی ـ تحلیلی و تجزیه و تحلیل اطلاعات با روش تحلیل محتوای کیفی با جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای از جامعه آماری شامل کلیه اسناد در دسترس حاوی رهنمودها و فرمایشات امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری به انجام شده است.
نتایج تحقیق مهم‌ترین ارکان جهت ساز مورد نظر را به شرح زیر نشان می‌دهد:
اهداف: بسط شریعت اسلام، برقراری و گسترش عدالت در جامعه، حفظ و تداوم ارزش‌های انقلاب، انسان سازی و حفظ و توسعه هنجارها و سرمایه‌های اجتماعی و فضایل اخلاقی، تأمین حقوق اساسی و مطالبات مشروع مردم، ارائه الگوی نوین قانونگذاری مبتنی بر اسلام ناب محمدی (ص) به جهان.
دکترین ها: حاکمیت قانون خدا، قانونگذاری بر مبنای شریعت اسلام ناب محمدی (ص)، پایبندی به اصل ولایت فقیه، مردمسالاری دینی، عدالت همه جانبه، کرامت و کمال انسان، پایبندی به قانون اساسی، اهمیت دادن به فضایل اخلاقی، بها دادن به دانش بشری و نظرات کارشناسی.
سیاست ها: توجه ویژه به موازین اسلام ناب محمدی (ص)، تکیه بر اندیشه ولایت فقیه و حمایت از آن در وضع قوانین، انطباق قوانین عادی با قانون اساسی و پیاده سازی بهینه آن، اولویت دادن به منافع انقلاب و نظام و مردم، رعایت ویژگی‌های قانون خوب، تکیه بر وحدت کلمه و انسجام ملی و استمرار انقلاب ، قانونگذاری با رویکرد خودکنترلی و بها دادن به فضایل انسانی، اهمیت دادن به نظارت مستمر و کارامد و اثربخش بر اجرای قوانین.

کلیدواژه‌ها


الف. فارسی

  • آقابخشی، علی‌اکبر و مینو افشاری‌راد (1383)، فرهنگ علوم سیاسی، تهران، انتشارات مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.
  • اشتریان، کیومرث، (1386)، سیاستگذاری عمومی ایران، تهران، نشر میزان.
  • الوانی، مهدی (1386)، مدیریت عمومی، تهران، نشر نی.
  • انوری، حسن (1382)، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، انتشارات سخن، چاپ دوم، 8 ج.
  • ایران‌نژاد پاریزی، مهدی و پرویز ساسان گهر (1386)، سازمان و مدیریت: از تئوری تا -عمل، مؤسسه بانکداری ایران، تهران، بانک مرکزی.
  • ترنر، مارک و دیوید هیوم (1379)، حکومت داری، مدیریت و توسعه، ترجمه عباس منوریان، تهران، مرکز آموزش مدیریت دولتی.
  • توحیدی، ارسطو (1389)، «خلاقیت محوربنیادین تصمیم گیری راهبردی»، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره .4
  • ثروتی، محسن و همکار (1389)، راهنمای تدوین دکترین، انتشارات دبیرخانه هیئت عالی تجدید نظر در آئین نامه های نیروهای مسلح ستاد کل نیروهای مسلح، تهران
  • حسن بیگی، ابراهیم (1390)، مدیریت راهبردی، تهران، انتشارات سمت.
  • ذاکری، بتول، روش‌های ساخت یافته تجزیه ‌و تحلیل و طراحی سیستم‌های اطلاعاتی، سازمان مدیریت صنعتی، تهران، 1379.
  • داوری، دردانه و محمدحسن شانه‌ساززاده (1380)، مدیریت استراتژیک از تئوری تا عمل، چاپ اول، تهران، انتشارات آتنا.
  • دفت، ریچارد ال (1380)، تئوری و طراحی سازمان، ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی، تهران، دفتر پژوهش های فرهنگی، 2 جلد.
  • دلاوری، رضا (1387)، فرهنگ لغات و اصطلاحات علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، چاپ اول، تهران، انتشارات دلاوری.
  • دهخدا، علی اکبر (1377)، لغت‌نامه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 15 ج.
  • دیوید، فردآر (1379)، مدیریت استراتژیک، ترجمه علی پارسائیان و سیدمحمد اعرابی، چاپ هفتم، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگ.
  • راسخ، محمّد (1384)، بنیاد نظری اصلاح نظام قانونگذاری،  دفتر مطالعات حقوقی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی
  • رضائیان، علی (1384)، مبانی رفتار سازمانی، چاپ ششم، تهران، انتشارات سمت.
  • ره پیک، حسین (1383)، «هدف و هدف گذاری در برنامه ریزی ملی و راهبردی»، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 24.
  • زارعی، محمدحسین (1384)، مطالعه تطبیقی مجالس قانونگذاری، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  • شیرخانی، علی( 1389)، «قانون و قانونگذاری در منظومه فکری امام خمینی (ره)»، مجله  مطالعات سیاسی (سال دوم) ، شماره 8، تابستان 1389.
  • صلیبا، جمیل (1366)، فرهنگ فلسفی، ترجمه منوچهر صانعی دره‌بیدی، چاپ اول، تهران، انتشارات حکمت، ج 1.
  • فلورز، ایمربی (1390)، «در جست و جوی فلسفه قانونگذاری: مشروطه خواهی، قانون‌گرایی» در: حسن وکیلیان، گفتارهایی در قانون و قانونگذاری، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  • علی احمدی، علیرضا و ایرج تاج الدین و مهدی فتح اله(1387)، نگرشی جامع بر مدیریت استراتژیک، تهران، انتشارات تولید دانش.
  • علی بابایی، غلامرضا و بهمن آقایی (1365)، فرهنگ علوم سیاسی، تهران، شرکت نشر ویس.
  • عیسی نیا، رضا (1387)، درآمدی بر دکترین‌های مرتبط با فلسفه مهدویت در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه علمی پژوهشی انقلاب اسلامی، شماره 15، زمستان 1387.
  • فرشچی، علیرضا (1385، «دکترین قابلیت مبنا»، مجله نگین ایران (مطالعات جنگ ایران و عراق) شماره 19، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ
  • قرائی مقدم، امان اله (1382)، مدیریت آموزشی، تهران، انتشارات ابجد.
  • کالینز، جان (1383)، استراتژی بزرگ، ترجمه کوروش بایندر، چاپ اول، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
  • کریم زاده، مجید، (1382) «هدفگذاری»، تهران، ماهنامه تدبیر، شماره 132.
  • کمپبل، تام (1386)، «تقنین حقوق بشر»، ترجمه سمیه عالی، مجلس و پژوهش، ش 56.
  • معین، محمد (1370)، فرهنگ فارسی، تهران، انتشارات امیرکبیر.
  • ملکی، عباس (1390)، سیاستگذاری انرژی، تهران، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف.
  • منصورنژاد، محمدرضا (1384)، «مهندسی گذار از نظر به عمل (فرایند مطلوب گذار از نظر به عمل)»، تهران، ماهنامه توسعه مدیریت، شماره 70، اسفند 1384
 

ب. انگلیسی

  • Sheffield، Gray (2005)، Poctrine and Command in the Brilish Army، A Historical Overviw، Army Doctrine Publication land Operations، DGD