بازکاوی تفاوت‌های نظام نظامات در فرهنگ علوی با نظامات فرهنگ غرب لیبرالیستی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام، دانشکده مدیریت، تهران

چکیده

مسئله اصلی مقاله هویت و چیستی نظام نظامات از نگاه قرآن و سنت یا فرهنگ علوی است و تفاوت‌های آن با دیگر نظامات در فرهنگ غرب می‌باشد. مقاله با هدف تبیین هویت و چیستی نظام نظامات از نگاه قرآن و سنت نوشته شده است که روش تحقیق آن کیفی از نوع تحلیل محتوا و روش تحلیل آن استدلالی از نوع روش اجتهادی دلالت‌محور با محوریت آیات قرآن کریم می‌باشد. حاصل پژوهش بیانگر این نتایج شد که هویت نظام نظامات در فرهنگ علوی ترتیبی است و از یک ماهیت تشکیکی برخوردار است و هویت انسانی به مفهومی که در غرب است، یعنی زائده تفکرات و تجربیات بشری و اعتبارات انسانی نیست، بلکه این نظام و نظامات مترتب بر آن از خدا نشأت گرفته و تمام آموزه‌های آن به‌نوعی مستند به آیات و روایاتی است که به معصوم برمی‌گردد و حقیقت آن گرچه به‌ظاهر اعتباری است ولی از نوع اکتشافی است که از نظاماتی که در کتب آسمانی درج شده و توسط انبیا و امامان پیاده شده‌اند، کشف‌شده و به‎روزسازی می‌گردد و در ابعاد ابزار شناختی، انگیزش، معیار در قضاوت، حقیقت نظام نظامات، اصلاح نظام، هدف، ساخت، همگرایی و انسجام با نظام نظامات فرهنگ غرب متفاوت می‌باشد. بهترین راهبرد در نهادینه‌سازی نظام دینی، تبیین و نهادینه‌سازی فکر و اندیشه توحیدی و رسوخ در ناخودآگاه‌ها می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


الف. فارسی

  • قرآن کریم
  • نهج‌البلاغه، صبحی الصالح (1395 ق)، قم: انتشارات الهجره ایران.
  • آنتونی، آربلاستر (1377)،  ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمه عباس مخبر، نشر مرکز، تهران، ص 17 ـ 14.
  • ابی الفضل جمال‌الدین محمد بن مکرم ابن منظور الافریقی المصری (1995 م)، لسان العرب، بیروت: دارصادر: دار بیروت.
  • اشتریان، کیومرث (1391)، سیاست‌گذاری فرهنگی، تهران: انتشارات جامعه‎شناسان.
  • آق‍اب‍خ‍ش‍ی، علی؛ اف‍ش‍اری‌راد،‌ م‍ی‍ن‍و، ف‍ره‍ن‍گ‌ ع‍ل‍وم‌ س‍ی‍اس‍ی‌، ت‍ه‍ران‌: چ‍اپ‍ار.
  • امام خمینی، روح‌الله (۱۳۷۹)، چهل حدیث، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجا.
  • بابائی، محمدباقر (1383)، مبانی استراتژی فرهنگی براساس زمامداری حضرت علی (ع) و اصول برگرفته از نهج‌البلاغه، دانشگاه عالی دفاع ملی، سال ششم، شماره هیجدهم.
  • بابائی، محمدباقر (1384)، رمز موفقیت در تحقیق، چاپ دوم، انتشارات فکر و بکر.
  • بابائی، محمدباقر (1385)، مهندسی مدیریت در فرهنگ علوی، دانشگاه جامع امام حسین (علیه‏السلام)، ویرایش دوم چاپ سوم.
  • بابائی، محمدباقر (1396)، فرهنگ در کلام و سیره امیرالمؤمنین (علیه‎السلام)، چاپ دوم، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  • بابائی، محمدباقر (1397)، هدایت و رهبری از دیدگاه قرآن و راهبردهای آن، فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت اسلامی، سال بیست‌وششم، شماره 1.
  • براتعلی‌پور، مهدی (1381)، چاپ اول،  لیبرالیسم، قم: انجمن معارف اسلامی ایران، ص 13.
  • پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، ابلاغیه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت،  22/7/97.
  • پاینده، ابوالقاسم (1382 ش)، نهج الفصاحة (مجموعه کلمات قصار حضرت رسول (صلى الله علیه و آله و سلم))، چاپ چهارم، تهران.
  • جوادی آملی عبدالله (1397)، تفسیر سوره صف، آیه 9.
  • حسنی محمدحسین، مفهوم‌سازی سبک زندگی فرهنگی، جامعه پژوهی فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هشتم، شماره اول، بهار 1396،23-45.
  • راین هارد کونل (1357)، لیبرالیسم، ترجمه منوچهر فکرى ارشاد، توس، ص 9.
  • رستگار، عباس علی (1389)، معنویت در سازمان، تهران: انتشارات دانشگاه ادیان و مذهب.
  • زاهدی، شمس السادات (1389)، مدیریت فراملی و جهانی، تهران: انتشارات سمت.
  • شریف الرضی، محمد بن حسین‏، ترجمه و شرح نهج البلاغة (فیض الإسلام)، مترجم: فیض الاسلام اصفهانى، علی‌نقی، ‏ناشر: مؤسسه چاپ و نشر تألیفات فیض الإسلام‏، تهران.
  • شعیری، محمد بن محمد، جامع الأخبار (للشعیری)، چاپ اول، نجف.
  • شیخ حرّ عاملی، محمد بن حسن (1414)، وسائل الشیعة، قم: آل البیت.
  • شیخ بهایى، محمد بن حسین (1405 ق)، مفتاح الفلاح فی عمل الیوم و اللیلة من الواجبات و المستحبات (ط - القدیمة)، چاپ اول، بیروت،  ص 45.
  • شیخ حر عاملى، محمد بن حسن (1362 ش)، الإیقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة، چاپ اول، تهران.
  • طباطبایی، محمدحسین (1363)، تفسیر المیزان، قم: انتشارات اسماعیلیان.
  • طباطبایی، محمدحسین (1370)، مجموعه رسائل، به کوشش سید هادی خسرو شاهی، تهران: انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  • طبرسى، احمد بن على (1403 ق)، الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسی)، چاپ اول، مشهد.
  • طبرسى، فضل بن حسن (1360 ش‏)، مجمع‌البیان فى تفسیر القرآن ‏، تهران‏، ‏انتشارات فراهانى.
  • عالم عبدالرحمن (1383)، بنیادهای علم سیاست، چاپ دوم، تهران: نشر نی.
  • عبدالمقصود، ع (1362)، امام علی بن ابی طالب (ع)، مترجم  س. جعفری، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  • عده‎اى از علماء (1423 ق / 1381 ش)، الأصول الستة عشر (ط - دار الحدیث) چاپ اول، ایران؛ قم.
  • فیاضی، غلامرضا، تعلیقه بر نهایة الحکمه، ج ۴.
  • کلینى، محمد بن یعقوب (1407 ق)، الکافی (ط - الإسلامیة)، چاپ چهارم، تهران.
  • مفید، محمد بن محمد (1413 ق)، الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، چاپ اول، قم، ص 385.
  • ملک افضلی اردکانی محسن، 1391، مفهوم نظام و کاربرد آن در فقه اصول، فصلنامه مطالعات اسلامی، فقه و اصول، سال چهل‌وچهارم، بهار.
  • مهدوی کنی، محمدرضا، (1394)، چیستی و چرایی علوم انسانی، نقطه‎های آغاز در مدیریت اسلامی، چیت‎سازیان و جوانعلی آذر، انتشارات دانشگاه امام صادق (علیه‏السلام)
  • نائینی میرزا، محمدحسین (1417 ق)(1391)، فوائدالاصول، دفتر انتشارات اسلامی قم به نقل از  ملک افضلی اردکانی.
  • نوروزی، رضا علی (1392)، بررسی و تبیین مفهوم «انسان متعالی» از منظر قرآن کریم، پژوهشنامه قرآنی، شماره دوره 4، شماره 14.
  • هادوی تهرانی، مهدی (1394)، رویکرد نظام‎مند به مدیریت، نقطه‎های آغاز در مدیریت اسلامی، چیت‌سازیان و جوانعلی آذر، انتشارات دانشگاه امام صادق (علیه‎السلام)
  • هاشمى خویى، میرزا حبیب‎الله (1400 ق)، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئى)، چاپ چهارم، ج‏8، تهران.
  • هافستد، گ (1387)، فرهنگ‌ها و سازمان‌ها و برنامه ذهنی، مترجم ع. ا. دیگران، تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.
 

ب. انگلیسی

  • F.Webster, Theories of the Information Seciety, London: Routledge, 1995. p. 144.
  • Andersson, M., & Jansson, A. (1998). The Blurring of Distinctions. Media Use and the Progressive Cultural Lifestyle. Nordicom Review, 2, 63-77.
  • Antony Black, 2008,the West and Islam: Religion and Political Thought in World History, Published to Oxford Scholarship Online,
  • D.Baker, ET. Al (Eds), Globalization and Progressive E conomic Policy, Cambridge University Press, 1998
  • Donella H. Meadows, 1996, Thinking in Systems: A Primer, Kindle Edition, LONDON • STERLING, VA
  • Eltigani Abdelgadir Hamid, the Qur'an and Politics, Publisher: International Institute of Islamic Thought (2004) 
  • Kotter, What Leaders Really Do (1999). Cambridge, MA: Harvard Business Review
  • Mai Moua Culturally intelligent leadership: Leading through intercultural interactions, business expert, press, 2019
  • Muhammad Asad, the Principles of State and Government in Islam, Publisher: A S Noordeen (Malaysia)