تحلیل تطبیقی معیارهای اخلاق علم با مؤلفه‌های اخلاق علمی در سیره امام خمینی (رحمه‌الله‌علیه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه تهران

2 دکترای مدیریت راهبردی دانش

3 کارشناس ارشد آموزش زیان انگلیسی

چکیده

گسترش روش‌های علمی و افزایش تقاضا در این زمینه، تخلف در علم‌ورزی را نیز به­دنبال داشته و اعمالی از قبیل داده­سازی، تقلب، سوءاستفاده، سرقت علمی و... به­وفور به­چشم می‌آید که می‌توان آن‌ها را رفتار ضد اخلاقی در علم نامید. مقاله­ی حاضر در راستای کمک به شناخت بیشتر جایگاه معیارهای اخلاق علمی و تشریح سیرة عملی حضرت امام خمینی(رحمه­الله­علیه)، گام برمی­دارد. مسئله­ی تحقیق عدم وجود الگویی عملی در حوزه­ی اخلاق علمی و اهداف پژوهشی عبارتنداز؛ کمـک بـه شـناخت بیشتر آراء موجود در حوزة اخلاق علم و بررسی معیارهای مربوطه و ذکر نقاط مشترک معیارهای اخلاق علم و مؤلفه‌های اخلاق در سیره علمی امام(رحمه­الله­علیه)، که برای دستیابی به آن­ها، پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش شامل «معیارهای اخلاقی در حوزة علم کدامست؟» و «آیا مؤلفه‌های اخلاق علمی در سیره امام(رحمه­الله­علیه) با معیارهای اخلاق علم قابل تطبیق است؟» ضروری است. نوع پژوهش سازگاری(توسعه‌ای) بوده و با رویکردی آمیخته (کیفی و کمی) به مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای و تحلیل داده‌ها می­پردازد. در بخش کیفـی  که جامعـه پژوهش شامل منابع مرتبط با فلسفه علم، اخلاق علمی و سیرة امام(رحمه­الله­علیه)بوده و نمونه­گیری و جمع­آوری اطلاعات تا حد اشباع انجام و با استفاده از مطالعـات اسـنادی، با تطبیق آراء موجود در حوزة روش‌شناسی دانش و تحلیل محتوای کیفی به ارائه گزاره­های حاصله مبادرت شده و در رویکرد کمی، نمونه‌ای به حجم 40 نفر دانشجوی دکتری به­صورت تصادفی ساده انتخاب و پرسشنامه به آنان ارجاع گردیده که پس از تحلیل نهایی و آزمون آماری فرضیه اثبات گردید که «سیرة امام خمینی(رحمه‌الله‌علیه)» الگوی مناسب اخلاق علمی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

  • اردبیلی، عبدالغنی، (1381)، تعزیرات فلسفی امام خمینـی(رحمه الله علیه)، مجموعـه چنـد جلـدی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمه­الله­علیه).
  • امامی، جواد، (1381)، خاطرات آیت­اﷲ مسعودی خمینی، تهـران: مرکـز اسـناد انقـلاب اسلامی.
  • امانی. تقی، (1383)، قوانین و مقررات حقوق مالیکت فکری ملی و بین‌المللی، انتشارات بهنامی، تهران.
  • بصیرت­منش. حمیـد، (1378)، صـحیفه دل، تهـران: موسسـه تنظـیم و نشـر آثـار امـام خمینی(رحمه الله علیه).
  • بی نا، (1373)، «مناهج الوصول الی علم الاصول».ف، اثری تازه از امام خمینی(رحمه­الله­علیه) در علم اصول). مجله حضور. شماره هشت.
  • حاجی حسینی، حجت اله، (۱۳۸۵) مطالعه وبررسی پیرامون مؤلفه‌های نظام نوآوری، چاپ اول، جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی شریف.
  • خاتم یزدی. عباس، (1381)، خاطرات آیت اﷲ خاتم یزدی، تهران: مرکـز اسـناد انقـلاب اسلامی.
  • رحیمیان، محمد حسن، (1382)،حدیث رویش(خاطرات و یادداشت­های محمدحسـن رحیمیان)، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  • ستوده، امیررضا؛ برادری، احمد، (1379)، جلوه‌های معلمی امام خمینی(رحمه­الله­علیه)، تهران: نشـر پنجره.
  • ستوده، امیررضا، (1380)، پابه­پای آفتاب (گفته‌ها و ناگفته‌ها از زندگی امام خمینی(رحمه­الله­علیه)، ج 4 و 3، تهران، نشر پنجره.
  • ·         شیخ‌رضایی، حسین و کرباسی‌زاده، امیر احسان، (1391)، آشنایی با فلسفه علم، انتشارات هرمس، چاپ اول.
  • فراستخواه مقصود،(1385)، اخلاق علمی رمز ارتقای آموزشعالی، فصلنامهی اخلاق در علوم و فناوری، شماره 1، زمستان.
  • فراهــانی، مجتبــی، سلســله مــوی دوســت، (1387)، خــاطرات دوران تــدریس امــام خمینی(رحمه الله علیه) به نقل از شاگردان و دوستان و منسوبین، تهران، چاپ و نشرعروج، 1387.
  • گلی زواره، غلامرضا، فرازهای فروزان، ( 1379)، (پژوهشی در سیره­ی اخلاقـی، ترب یتـی و عرفانی حضرت امام خمینی(رحمه­الله­علیه)، قم: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی حضور.
  • مروی، ابوالفضل، (1374)، «گفتگو»، (مصاحبه با یحیی بونو)، انقلاب اسلامی پرتـوی از افکار عرفانی و فلسفی امام خمینی)، مجله حضور، ش، 12.
  •  وجدانی، مصطفی، (1374)، سرگذشت‌های ویژه از زندگی امام خمینی(رحمه­الله­علیه)، 6 ج، تهران: انتشارات آفتاب.
 

ب. منابع لاتین

  • Aristotle: (1995). Nichomachean Ethics, Macmillan, New York.
  • Anderson,(1993). R.E. et.al: Using the New ACM Code of Ethics in Decision Making. Communications of the ACM, Vol. 36, No. 2.
  • Brans JP (2002).Ethics and decision. European Journal of Operational Research 136:340–352.
  • Brans JP (2002). Ethics and Decisions: the OATH of PROMETHEUS. European Journal of Operational Research 140: 191-196.
  • Brans JP (2002).The management of the future. Ethics in operational research respect, multi criteria management, happiness. European Journal of Operational Research 153:466–467.
  • Dahlbom, Bo, and Lars, Mathiassen (1994). Professional Code of Ethics, in: Computers and Society, Vol.24, No, pp: 485-498.
  • Frederick RE (2002).A Companion to Business Ethics.Blackwell Publishers. Oxford. UK.
  • Gollin, Micheal, (2008), Driving innovation, Cambridge University Press.
  • Hitt MA, Collins JD (2007). Business ethics, strategic decision making, and firm performance. Business Horizons 50: 353-357.
  • Papagiaidis S, Bourlakis M, Li F (2008). Making real money in virtual worlds: MMORPGs and emerging business opportunities, challenges and ethical implications in metaverses. Technological Forecasting and Social Change 75: 610-622.
  • Perspectives on the Professions,(2006) Chicago. Illinois Institute of Technology, Center for the Study of Ethics in the Professions, Chicago.
  • Stent Amanda. (2006). Professional Ethics and Computer Science/ Information Systems. Stony Brook University, New York.
  • Toffler, Barbara Ley (2004): Business Responsibility. In: Robert Gandossy ET. al., (Eds), Leadership and Governance From the inside out, John Wiley and Sons; New Jersey. 2004.
  • Ressnik, D.B.(1998): The Ethics of Science: An Introduction, Routledge. ---2008: Ethics of Science, in Psillos, S. &Curd, M. 2008: The Routledge Companion to Philosophy of Science, Routledge.